Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Fritz Leonhardt. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Fritz Leonhardt. Pokaż wszystkie posty

The Leonard Zakim Bunker Hill Bridge


fot. mcbill

Przyszła pora na ostatni artykuł z serii filozoficznych rozważań o pięknie i estetyce obiektów mostowych. Przenieśmy się więc za ocean Atlantycki do Bostonu, gdzie znajduje się The Leonard P. Zakim Bunker Hill Bridge. Swoją nazwę most zawdzięcza Amerykańskiemu kolonizatorowi, który walczył z Brytyjczykami w bitwie pod Bunker Hill. Nazwa ta jest dość długa i nie wpada w ucho, więc mieszkańcy Bostonu nazywają go raczej Zakim Bridge albo Bunker Hill Bridge. Obiekt stanowi przeprawę przez rzekę Charles i jest najszerszym mostem podwieszanym na świecie, jego rekordowa szerokość to 56.4 m. Pomost mieści w sobie dziesięć pasów ruchu, osiem z nich znajduje się w jego głównej części pomiędzy wantami, a pozostałe dwa usytuowane są symetrycznie po zewnętrznych stronach na zasadzie wsporników. Zanim zajmiemy się estetyką, chciałbym jeszcze zwrócić waszą uwagę na dość niecodzienną próbę obciążenia mostu. Taka właśnie próba odbyła się 14 października 2002 roku i nie byłoby w niej nic nadzwyczajnego gdyby nie to, że wykonano ją przy użyciu… słoni. Wśród legend i opowieści ludowych znajduje się i taka, która głosi, że słoń posiada zmysł dzięki któremu wyczuwa czy trasa którą podąża jest bezpieczna i nigdy nie postawi swojej nogi na niestabilnej konstrukcji. I tak oto 14 słoni przemaszerowało dumnie przez Bunker Hill Bridge, co miało symbolizować wysoką nośność i bezpieczeństwo przeprawy. Ja osobiście o tak nowatorskim wykorzystaniu słoni wcześniej nie słyszałem, ale jak się okazuje takie praktyki miały miejsce już wcześniej na obiektach Eads Bridge w 1874 roku oraz Brooklyn Bridge w 1884 roku. Tyle tytułem wstępu, a teraz pora na wywód estetyczny.

fot. msandman

Jak zawsze przy ocenie estetyki zaczynamy od wypełnienia oraz prezentacji przez obiekt swojej funkcji, w tym przypadku nie ma żadnych niespodzianek, konstrukcja wygląda i pracuje jak podwieszona, bo taka właśnie jest. Pylony rozwidlają się na wysokości pomostu tworząc miejsce na jego wsparcie, co oddaje wrażenie stabilności. Dzięki rozwidleniu uniknięto przecięcia pomostu prostym pionowym pylonem, co przy tak dużej jego szerokości nie byłoby dobrze postrzegane. Pylony rozszerzają się ku podstawie, co jest logicznym następstwem większych wartości momentów w tym obszarze. Głębokość pomostu w przęśle głównym jest mniejsza niż jego głębokość na przęsłach skrajnych, co wyraźnie przedstawia funkcję przeciwwagi jaką stanowią. Zakim Bridge jak większość mostów jest najczęściej oglądany z perspektywy przejeżdżających po nim pojazdów. Rozważając ten widok, aranżacja i rozmieszczenie kabli, szczególnie na skrajnych przęsłach są bardzo dobrze odbierane przez podróżujących. Gęsto rozmieszczone wanty mogą być przez niektórych źle postrzegane, lecz zbytnie ich przerzedzenie skutkowałoby zwiększeniem głębokości pomostu, co znacznie zaburzyłoby proporcje.

fot. mkrigsman

Proporcje pylonu są zachowane biorąc pod uwagę odniesienie jego szerokości do wysokości oraz szerokość rozwidlenia nóg do wysokości. Co ważne wymiary wieży zostały znacznie zredukowane dzięki zastosowaniu stalowego przekroju skrzynkowego. Często w konstrukcjach z podwieszeniem w układzie wachlarzowym spotykamy się z problemem, że wierzchołek wieży wygląda niezdarnie grubo. Przyczyną tego jest oczywiście konieczność zastosowania odpowiednio nośnego przekroju do przeniesienia występujących tam naprężeń, które są znaczne zważając na to, że w wierzchołku zakotwione są wszystkie kable. W Bunker Hill Bridge poradzono sobie i z tym problemem. Zastosowano unikalny system zakotwienia będący kompromisem pomiędzy układem wachlarzowym i harfowym, dzięki któremu redukowane są momenty w pylonie spowodowane różnicami w siłach od wschodnich i zachodnich kabli. Owa redukcja momentów jest możliwa, ponieważ część want została zamocowana nie w samym wierzchołku wieży, a w rozwidlających się jej nogach. Jedynie zastosowanie czystego układu harfowego mogłoby wyglądać korzystniej, a to z uwagi na stałe odległości między wantami. Jednakże takie rozwiązanie spowodowałoby wydłużenie się obszaru zakotwienia, a co za tym idzie wzrost wysokości pylonu, większe momenty zginające, konieczność zastosowania grubszego przekroju i całą lawinę następstw, które zostały wyeliminowane dzięki zastosowaniu kompromisu pomiędzy układem harfowym i wachlarzowym.

fot. BostonPhotoSphere

Trzecia zasada Leonhardt’a odnosi się do uporządkowania struktury nośnej. Rozwijając ją, linie obiektu powinny być jak najprostsze i nie powinny mieć nieuzasadnionych gwałtownych załamań. O tej zasadzie pamiętali bardzo dobrze projektanci Zakim Bridge. Nie ma żadnych niepotrzebnych zmian na długości pomostu oraz w jego przekroju poprzecznym. Logicznie pomost na przęsłach skrajnych ma stały przekrój, który staje się płytszy dopiero w przęśle głównym. Rozstaw kabli jest dopasowany do rozstawu poprzecznic, co wywołuje wrażenie uporządkowania konstrukcji. Projektanci spośród wielu możliwych wybrali konstrukcję podwieszoną. Bardzo dobrze współgra ona z otaczającym obiekt miejskim krajobrazem. Dużą uwagę przyłożono do tego aby zredukować wysokość mostu tak, aby nie dominował on na horyzoncie Bostonu. Beton i stal, użyte do budowy Zakim Bridge, dobrze współgrają ze zurbanizowanym otoczeniem. Dzięki zainstalowanemu systemowi oświetlenia, w nocy most jest iluminowany w zmieniającej się kolorystyce.

fot. Hollylad

Tak jak wspomniałem na początku, o estetyce postaram się już więcej nie pisać, wszystko ma swoje granice, a moja wena w tym temacie została już całkowicie wyczerpana. Na koniec zapraszam do obejrzenia dwóch krótkich filmików przedstawiających Bunker Hill Bridge w całej jego okazałości.


Jan Wędzicha

Jak napisał Janek, kończy cykl o estetyce - za włożony wkład należą mu się ogromne podziękowania i miejmy nadzieję, że już niedługo przeczytamy od niego coś nowego!:) Namawiam ciągle do dyskusji w komentarzach.


Dawid Kisała



Boyne Bridge i estetyczny Jan Wędzicha

fot. Peter Gerken

W tym tygodniu ciąg dalszy dywagacji na temat szeroko pojętej estetyki obiektów mostowych. Tym razem postaram się przeprowadzić owe rozważania na przykładzie mostu przez rzekę Boyne w Irlandii. Może wydać się to monotonne, ale jest to znowu obiekt podwieszany, jednak dla mnie właśnie tego typu konstrukcje stanowią elitę w budownictwie mostowym wzbudzając największy podziw i fascynację, dzięki czemu aż chce się o nich pisać. Każdy ma jednak prawo do własnego zdania i może się nim ze wszystkimi podzielić w komentarzach, do czego zachęcam!

Boyne Bridge został oddany do użytku w roku 2003 i jest lokalizowany w miejscowości Meath niedaleko od Dublinu. Całkowita długość mostu wynosi 350 m, a jego światło to 170 m. By taka przeprawa była możliwa, zastosowano asymetryczne podwieszenie pomostu, którego główne przęsło jest podtrzymywane przez 14 par want. Taka sama ich ilość została użyta do zakotwienia pylonu. Ci którzy czytali wcześniejsze posty, zapewne dostrzegają podobieństwo do opisanego w jednym z nich wiaduktu Octavio Frias w Sao Paulo, a to dlatego, że Irlandczycy również zdecydowali się na budowę tyko jednego pylonu. Jakie korzyści wynikają z takiego rozwiązania? Otóż obiekt jest posadowiony nad samym brzegiem rzeki, dzięki czemu ingerencja w jej przepływ jest minimalna, co było bardzo ważną kwestią w procesie projektowania, ponieważ przeprawa znajduje się na obszarze objętym szczególną ochroną środowiska. Okolica mostu jest również ważna z historycznego punktu widzenia, bowiem w 1960 roku odbyła się tutaj ważna bitwa, znana jako Bitwa nad Boyne River.

fot. slinky2000

A teraz przejdźmy do tego co ma być przedmiotem tego artykułu, czyli do zagadnień estetyki. Poprzednim razem wspominałem o książce Fritz’a Leonhardt’a i wyprowadzonych przez niego dziesięciu obszarach estetyki budowli mostowych. Najwyższy czas by poznać je wszystkie, a są to:
  • Klarowna prezentacja funkcji
  • Proporcje
  • Uporządkowanie struktury nośnej
  • Wyrafinowanie projektu
  • Integracja z otoczeniem
  • Tekstura powierzchni
  • Kolor elementów składowych
  • Charakter
  • Złożoność i wszechstronność
  • Wtopienie się w naturę
Niektóre z wyżej wymienionych kryteriów są oczywiste, niektóre nieco mniej, zainteresowanych i wytrwałych odsyłam do książki Leonhardt’a „Bridges: Aesthetics and Design”, gdzie wszystkie są dokładnie opisane. Tymczasem przejdźmy już do konkretów i zobaczmy jak to wszystko przedstawia się w Boyne Bridge.

fot. Miroslav Culjat

Most nad rzeką Boyne bardzo dobrze ukazuje swoją funkcję okraszoną w bardzo elegancką i wysublimowaną formę, która jasno i klarownie przedstawia sposób pracy obiektu. Ogromny pylon w kształcie odwróconej litery Y dominuje nad relatywnie płaskim otoczeniem, co podkreśla znaczenie całej budowli. Zadbano również o poczucie stabilności, które osiągnięto poprzez rozmieszczenie want regularnie co 10 m wzdłuż całej rozpiętości głównego przęsła. Dzięki temu pomost wygląda na dobrze i solidnie zamocowany poprzez bezpośrednio zakotwione w nim kable. Pochylenie want, różne od strony północnej i południowej, stanowi odbicie lustrzane kształtu doliny rzecznej nad którą zbudowany jest most. Zabieg ten nie tylko urozmaica symetrię struktury, ale również uwydatnia dobrze zachowane proporcje, a to dlatego że rozpiętości przęseł nie są sobie równe i wynikająca z tego asymetryczność konstrukcji nabiera sensu. Pierwszorzędne elementy nośne są przejrzyście wyeksponowane, projektantom udało się pokazać w jaki sposób most pracuje. Odwrócony pylon ma zachowane proporcje, i nie jest przesadnie smukły, co jest częstym mankamentem mostów podwieszonych. To samo tyczy się pomostu, który jest płytki, ale z drugiej strony na tyle głęboki, aby wyglądał bezpiecznie. W konstrukcjach takich jak ta, gdzie mamy do czynienia z wantami szczególnego znaczenia nabiera uporządkowanie konstrukcji. Należy pamiętać by była ona przejrzysta z różnych kątów obserwacji, by kable nie nachodziły się na siebie i nie przecinały się. Wszystko to udało się osiągnąć projektantom Boyne Bridge. Jest to pierwszy z opisywanych przeze mnie mostów w którym nie ma problemu plątaniny kabli. Owe anty ograniczono do niezbędnego minimum i zastosowano taką samą ich liczbę oraz zamocowanie na tej samej wysokości, zarówno tych które podtrzymują pomost jak i tych pełniących role stabilizacji pylonu. Wszystko to wywiera na obserwatorze odczucie kontynuacji i konsekwencji. Bardzo duże wysiłki poczyniono, aby wpasować most w otoczenie. Było to ważne z powodów środowiskowych i historycznych które przytoczyłem na początku artykułu. Czy udało się to osiągnąć, oceńcie sami:

fot. Brian_Parle

Aby wpasować most w otaczający go krajobraz Irlandii, zastosowano biały cement, który rozjaśnia jego powierzchnię i ładnie komponuję się z wszechobecną zielenią. Tekstura powierzchni miała tutaj spore znaczenie, ponieważ ze względu na rozmiary pylonu jest ona szczególnie wyeksponowana. Na wspomnianym pylonie zastosowano gładkie wykończenie, które podkreśla jego smukłość. Charakter mostu jest zagadnieniem szczególnie trudnym do określenia i bardzo subiektywnym. Można powiedzieć że zastosowanie dużej ilości betonu oraz przyjęta kolorystyka oddają nieco chłodny charakter obiektu. Odczucie to potęgowane jest także nocą kiedy dostrzegalna jest iluminacja w zimnych niebieskich barwach. Tutaj nie ma już żadnych podstaw do jakiejkolwiek krytyki, albo się komuś podoba albo nie.

fot. Howard.

Tak oto przebrnęliśmy przez główne zabiegi estetyczne zastosowanie w Boyne Bridge. Kolejny raz podkreślam, że poruszone tutaj zagadnienia są bardzo subiektywne i wszelkie próby ich klasyfikacji oraz oceny przypominają bardziej wywody filozoficzne, nie mając wiele wspólnego z konkretnymi problemami inżynierskimi do których przywykliśmy. Nie mniej jednak miejmy świadomość, że takie zagadnienia istnieją i nie należy ich bagatelizować. Korzystając z okazji dołączam się do życzeń ZMRP. Wesołych świąt wszystkim i mocno oblewanego poniedziałku, ja zaczynam oblewać już dziś wieczorem:D


Jan Wędzicha


Hulme Arch Bridge - Jan Wędzicha

fot. edgarkls

Niewątpliwie główną funkcją mostów jest przeprowadzenie trasy komunikacyjnej nad przeszkodą, a co za tym idzie przeniesienie odpowiednich obciążeń normowych. Na naszym kierunku od pierwszego roku na „wytrzymce” wpajano nam jak poprawnie dobrać przekrój, aby osiągnąć wymaganą nośność, później na przedmiotach konstrukcyjnych uczono jak obliczyć minimalne zbrojenie, jak spełnić stany graniczne nośności i użytkowalności. Jednak projektowanie mostu to bardzo długi i skomplikowany proces, który nie kończy się tylko na zagadnieniach wytrzymałościowych. Obiekty mostowe jako, że są to zazwyczaj budowle wyniosłe, powinny wpasowywać się w otaczający krajobraz, wywoływać w odbiorcach odczucie stabilności, jasno i klarownie prezentować swoją konstrukcję. Reasumując powinny się po prostu podobać. A zatem oprócz funkcji liczy się też forma. Ale co jest ważniejsze? To pytanie dzieli od lat kasty inżynierów i architektów, a jak wiemy ci drudzy starają się rozszerzyć swoje wpływy na jeszcze niepodbite przez ich budownictwo mostowe.

fot. Gene Hunt

Każda strona sporu ma swoją własną prawdę, ale jedno jest pewne: funkcja bez formy się nie obejdzie i niewątpliwie poczucie estetyki oraz zmysł artystyczny (którego nie tak łatwo się nauczyć, jeśli w ogóle się da) są niezbędne w projektowaniu nieszablonowych, nowatorskich obiektów mostowych. Dlatego nam, jako przyszłym inżynierom, nie pozostaje nic innego jak przyswoić kanony piękna i estetyki tak by przyszła współpraca z kolegami z wydziału architektury przebiegała w miarę bezboleśnie lub by samemu projektować budzące zachwyt przeprawy. Jak to się mówi: trzeba poznać i zrozumieć swojego „przeciwnika”, by mieć mocną pozycję w pertraktacjach. Nie ma lepszego sposobu na przyswojenie tej „tajemnej” wiedzy niż poprzez przykłady, tak więc w tym i w kilku kolejnych moich postach postaram się zaprezentować mosty zwracając uwagę na szeroko rozumianą estetykę. Na pierwszy ogień wybrałem Hulme Arch Bridge w Manchesterze. Do dzieła!

fot. Stuart Grout

Hulme Arch Bridge to wiadukt o konstrukcji podwieszonej do parabolicznego łuku, który został usytuowany w dość nieszablonowy sposób, ponieważ jego płaszczyzna biegnie ukośnie do osi podłużnej obiektu. Pomost mierzy 52 m, jest szeroki na 18 m, mieści w sobie 2 jezdnie i jest podwieszony na 22 kablach, które zwieńczone są wyrastającym na 25 m ponad jego powierzchnię łukiem. Łuk ten złożony jest z prefabrykowanych stalowych segmentów skrzynkowych o przekroju trapezowym.

fot. mahesh_f

W analizie estetyki wiaduktu w Hulm pomocny będzie zestaw zasad wyprowadzonych przez niemieckiego inżyniera Fritz’a Leonhardt’a, które zawarł w książce: „Bridges: Aesthetics and Design”. W książce tej Leonhardt zaproponował metodę 10 obszarów z których każdy odnosi się do innego aspektu estetyki. Jest to szybki, a za razem efektywny sposób na stworzenie mostu o estetycznym wyglądzie. Jedna z podstawowych zasad odnosi się do tego jak most przedstawia swoją funkcję i konstrukcję obserwatorowi. Architekci i inżynierzy pracowali ciężko by przekonać się, że wraz ze zmianą pozycji obserwatora zmienia się złożoność i charakter obiektu, a balans pomiędzy symetrią i antysymetrią ma na to spory wpływ. Dwa zestawy kabli zostały rozmieszczone tak, że w widoku pozornie splatają się ze sobą łącząc w rzeczywistości antysymetryczne połowy łuku. Zespół projektowy osiągnął w Hulme Arch Bridge efekt bardzo szczególny, poprzez zastosowanie prostej geometrii i przejrzystej formy, patrząc na obiekt z różnych kierunków dostrzegamy jego złożoność i kompleksowość, a zarazem prostotę.

fot. Gene Hunt

Większość mostów podwieszanych manifestuje w oczywisty sposób swoją stabilność, jednak warto też zwrócić uwagę na ten aspekt w przypadku tego szczególnego wiaduktu, który do typowych konstrukcji podwieszanych na pewno nie należy. Obserwując hierarchię struktury wydaje się oczywiste, że stalowy łuk podtrzymuje lekki pomost. Jednakże patrząc na konstrukcję pod różnymi kątami oczywistość ta maleje, za przyczyną nachodzących się na siebie kabli. Ten niekorzystny efekt, który wprowadza zakłopotanie w ocenie funkcji mostu, obecny jest również w najczęściej oglądanym przez obserwatora widoku elewacji. A zatem dochodzimy do rozbieżności, gdyż z jednej strony splatające się kable balansują symetrię i antysymetrię, z drugiej natomiast zaburzają odbiór sposobu pracy obiektu. Jak widać wszystkich zasad estetyki nie da się całkowicie zaszufladkować i czasem trzeba zdecydować się na „mniejsze zło”.

fot. Stuart Grout

Kolejną ważną kwestią w estetyce mostów są proporcję, które zostały znakomicie zachowane w wiadukcie Hulme Arch Bridge. Wzrok obserwatora za przyczyną wiotkiego pomostu jest od początku skierowany na łuk oraz system kabli i podąża za łagodną paraboliczną krzywizną od jej początku do końca. W odniesieniu do małej rozpiętości, stalowy łuk pozostaje w dobrej proporcji do długości i grubości pomostu. Staje się odczuwalne, że pomost jest odpowiednio cienki i wymaga wsparcia na łuku poprzez system kabli. Kable te również są dobrze dobrane, jeśli rozważymy ich rozmiary w połączeniu między pomostem, a łukiem. Wiążą one całą strukturę razem, tworząc odpowiednio wyważony i proporcjonalny most. Ich asymetryczne ułożenie dzieli przestrzeń pomiędzy łukiem tworząc swego rodzaju bramę, jeśli popatrzymy na obiekt z perspektywy przejeżdżających pojazdów. Z tego względu tego typu konstrukcje są określane mianem „Gateway”.

fot. AtilaTheHun

Aby most zachwycał również nocą, zainstalowano podświetlenie w niższych segmentach konstrukcji tak, aby iluminowało spodnią stronę łuku, a zarazem akcentowało pierwszorzędny element nośny. Płynnie zwężający się łuk, który jest szeroki i płytki w koronie oraz węższy i głębszy u podstawy, stwarza wrażenie kontynuacji, oraz czerpie znaczące korzyści z gry światła i cienia na jego powierzchni. Wiadukt został wykończony gładkimi i lśniącymi stalowymi okładzinami, które dodają konstrukcji elegancji. Prostota kolorystyki mostu pomaga wpasować go w miejskie otoczenie.

fot. Stuart Grout

Jak widać zagadnienia estetyczne odgrywają znaczący wpływ w odbiorze wizerunku budowli mostowych. Nie są to zagadnienia łatwe i nie zawsze da się je jednoznacznie zdefiniować. Co więcej mają one charakter subiektywny, więc różni obserwatorzy mogą w inny sposób postrzegać te same zabiegi. Warto jednak poznać główne zasady estetycznego kształtowania obiektów mostowych i przykłady ich zastosowań, chociażby po to żeby móc je potem świadomie łamać.


Jan Wędzicha

 
Design by Free WordPress Themes | Bloggerized by Lasantha - Premium Blogger Themes | Web Hosting Coupons